Θέμα: Πρόταση για το αστικό πράσινο και τη φύτευση δέντρων στο Αργοστόλι, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) Αργοστολίου – Ληξουρίου, Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά 2021–2027»
Το πρόβλημα και γιατί αφορά τη ΣΒΑΑ
Τα τελευταία χρόνια η εικόνα του Αργοστολίου αλλάζει με ανησυχητικό ρυθμό: οι πλακοστρώσεις και οι σκληρές επιφάνειες αυξάνονται δυσανάλογα σε σχέση με το πράσινο, ενώ δέντρα που
χαρακτήριζαν την ταυτότητα της πόλης είτε κόπηκαν είτε χάθηκαν χωρίς αντικατάσταση. Η απώλεια του πρασίνου δεν είναι δευτερεύον ζήτημα· είναι ζήτημα ποιότητας ζωής, δημόσιας υγείας και βιωσιμότητας. Στην εποχή της κλιματικής κρίσης, τα δέντρα αποτελούν ασπίδα προστασίας απέναντι στις υψηλές θερμοκρασίες και την ατμοσφαιρική ρύπανση: μειώνουν τη θερμική νησίδα, φιλτράρουν τον αέρα, προσφέρουν σκιά και δημιουργούν πιο ανθρώπινους και φιλόξενους χώρους για κατοίκους και επισκέπτες.
Η φύτευση είναι ταυτόχρονα η πιο οικονομική και η πιο αποδοτική παρέμβαση αστικής
αναβάθμισης: ένα δέντρο κοστίζει ελάχιστα σε σχέση με οποιοδήποτε έργο υποδομής, έχει χαμηλό
κόστος συντήρησης με σωστή επιλογή είδους, και η ωφέλειά του διαρκεί δεκαετίες. Για τους λόγους αυτούς, το αστικό πράσινο εμπίπτει ευθέως στους άξονες της ΣΒΑΑ για την αστική αειφορία και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και πρέπει να αποτελέσει διακριτή, χρηματοδοτούμενη κατηγορία δράσεων, με επιλεξιμότητα από το ΕΤΠΑ.
Σημειώνουμε ότι η μέχρι σήμερα επιλογή του κοκοφοίνικα ως «δέντρου-αναφοράς» της πόλης
αποδείχθηκε προβληματική: παρά το εντυπωσιακό ύψος, προσφέρει ελάχιστη σκιά και δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του δημόσιου χώρου. Η στρατηγική πρέπει να στραφεί σε δέντρα σκιάς και σε είδη προσαρμοσμένα στο τοπικό περιβάλλον.
Α. Στρατηγικές προτάσεις
1. Εκπόνηση ολοκληρωμένης μελέτης αστικού πρασίνου, που θα καλύπτει το σύνολο της πόλης
του Αργοστολίου — και αντίστοιχα του Ληξουρίου — και θα θέτει σαφείς κατευθύνσεις:
καταλληλότητα ειδών ανά θέση, πρόγραμμα φυτεύσεων, κανόνες συντήρησης και κλαδέματος,
χρονοδιάγραμμα και προϋπολογισμό. Η μελέτη αυτή προτείνεται να ενταχθεί στη ΣΒΑΑ ως
ώριμη δράση άμεσης προτεραιότητας.
2. Δημιουργία δημόσιου μητρώου αστικού πρασίνου: καταγραφή των δέντρων της πόλης, των
κοπών και των επαναφυτεύσεων, ώστε κάθε απώλεια να αντικαθίσταται τεκμηριωμένα και ο
σχεδιασμός να παρακολουθείται με μετρήσιμους δείκτες.
3. Θέσπιση διαφανούς διαδικασίας για κάθε απόφαση κοπής δέντρων ή αφαίρεσης πρασίνου, με
γνωμοδότηση διαπαραταξιακής επιτροπής, ώστε το αστικό πράσινο να προστατεύεται θεσμικά
και όχι περιστασιακά.
4. Υποχρεωτική πρόβλεψη ουσιαστικής φύτευσης σε κάθε νέο έργο ανάπλασης και σε κάθε εργολαβία δημόσιου χώρου, με ελάχιστο ποσοστό φυτεμένης επιφάνειας, ώστε να αντιστραφεί η τάση συνεχούς επέκτασης των σκληρών επιφανειών σε βάρος του πρασίνου.
Β. Συγκεκριμένες παρεμβάσεις φύτευσης στο Αργοστόλι
Ενδεικτικά και κατά προτεραιότητα, προτείνονται οι ακόλουθες σημειακές παρεμβάσεις, χαμηλού
κόστους και άμεσης υλοποίησης:
1. Διακοπή του υπερβολικού κλαδέματος των μουριών, ώστε να εξελιχθούν σε κανονικά δέντρα
σκιάς.
2. Αποκατάσταση των μουριών ή φύτευση ροδίτικων φίκων στις οδούς Αντώνη Τρίτση και
Βεργωτή, στα σημεία όπου έχουν απομακρυνθεί δέντρα.
3. Άμεση ενίσχυση της φύτευσης στο έργο της παραλιακής ζώνης, όπου από τη Σισσιώτισσα έως
την Ανδρέα Μεταξά η φύτευση είναι ανεπαρκής και στη συνέχεια σχεδόν ανύπαρκτη, με
συμπληρωματικές φυτεύσεις πριν από την οριστική παραλαβή του έργου.
4. Φύτευση ροδίτικων φίκων ή πλατάνων σε νέους και παλαιούς πεζόδρομους και πλατείες, με
επιλογή είδους ανάλογα με το μέγεθος και το πλάτος κάθε χώρου.
5. Αποκατάσταση της δενδροφύτευσης στην οδό Ριζοσπαστών με δέντρα σκιάς, ώστε να
αναβαθμιστεί ο κεντρικός αυτός άξονας της πόλης.
6. Φύτευση μπουκαμβίλιας σε όλα τα δημοτικά κτίρια, ακόμη και σε μεγάλες γλάστρες, για
χρώμα και ζωντάνια στον δημόσιο χώρο.
7. Φύτευση ψευδοπιπεριών και άλλων δέντρων σκιάς στον Κούταβο, από το Σουλάτσο έως το
Στάδιο, για ενίσχυση της φυσικής σκίασης και της αισθητικής του χώρου.
8. Ενίσχυση και συνέχιση της σειράς των ευκαλύπτων στο Στάδιο, με νέα δέντρα από τη γέφυρα
έως το νησάκι του Κουτάβου.
9. Δημιουργία περγουλιών γύρω και μέσα στη Δημοτική Αγορά, πίσω από τα ΚΤΕΛ, για σκίαση,
αισθητική αναβάθμιση και καλύτερη χρήση του χώρου.
10. Φύτευση νέας σειράς ευκαλύπτων στο πίσω όριο του ΚΤΕΛ και της παρακείμενης πλατείας, ως φυσικού φράχτη και πηγής σκιάς.
11. Διαμόρφωση χώρων πρασίνου με ευκαλύπτους ή άλλα δέντρα σκιάς στους χώρους
στάθμευσης πίσω από τον Σταμούλη, στο πρώην ελικοδρόμιο, καθώς και πίσω από το
εμπορικό λιμάνι και το Λιμεναρχείο.
12. Φύτευση δέντρων σκιάς στην περιοχή του ΝΟΑ, γύρω από το σημείο όπου κόπηκε ο ιστορικός
ευκάλυπτος.
13. Αντικατάσταση των ομπρελών στον Πλατύ Γιαλό με αλμυρίκια, που προσφέρουν φυσική σκιά
και εναρμονίζονται με το παραθαλάσσιο περιβάλλον.
14. Δημιουργία «πράσινου διαδρόμου» στη διαδρομή κίνησης πεζών από το μπαστούνι των
κρουαζιερόπλοιων έως το Λιμεναρχείο και, από την άλλη πλευρά, έως το Μαϊστράτο, με
αλμυρίκια ή ελαίαγνους σε διπλή σειρά που θα σχηματίζουν φυσικές αψίδες — ώστε ο
επισκέπτης της κρουαζιέρας να υποδέχεται μια σκιασμένη διαδρομή που προβάλλει την τοπική
ταυτότητα.
15. Τοποθέτηση υπεραιωνόβιων ελιών μπροστά από το κτίριο της Περιφέρειας και το Δημαρχείο·
οι ελιές αυτές, αναγνωρισμένα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, αποτελούν ζωντανή
συνέχεια της ιστορίας του νησιού.
Κατακλείδα
Οι παραπάνω προτάσεις αποτελούν ένα πρώτο, ενδεικτικό πλαίσιο παρεμβάσεων — δεκάδες ακόμη μπορούν να προκύψουν από τη μελέτη αστικού πρασίνου που προτείνουμε. Το ζητούμενο είναι το πράσινο να πάψει να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά και να ενταχθεί στη ΣΒΑΑ ως διακριτή προτεραιότητα, με συγκεκριμένες δράσεις, προϋπολογισμό και μετρήσιμους στόχους. Η φύτευση δέντρων είναι η φθηνότερη επένδυση με τη μεγαλύτερη απόδοση για την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την εικόνα του τόπου προς τους επισκέπτες.
Διονύσιος Τρωϊάνος
Δημοτικός Σύμβουλος Αργοστολίου
Δημοτική Παράταξη «Κεφαλονιά, νησί για όλους»